آموزش انرژی خورشیدی

فروش برق خورشیدی به دولت و بورس انرژی؛ نرخ خرید ۱۴۰۵

آرایهٔ پنل‌های خورشیدی برای فروش برق به شبکه
خلاصه: فروش برق خورشیدی به دولت چگونه است؟ قیمت خرید برق خورشیدی ۱۴۰۵، محاسبهٔ درآمد نیروگاه خانگی و مقایسهٔ قرارداد تضمینی ساتبا با فروش برق در بورس انرژی ایران.

نیروگاه خورشیدی متصل به شبکه فقط برای کاهش قبض برق نیست؛ برق تولیدی آن را می‌توان فروخت و از آن درآمد داشت. در ایران دو مسیر اصلی وجود دارد: فروش برق خورشیدی به دولت از طریق سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)، و عرضه در تابلوی برق سبز بورس انرژی. در این مقاله قیمت خرید برق خورشیدی در ۱۴۰۵، نحوهٔ فروش در هر مسیر و روش محاسبهٔ درآمد را توضیح می‌دهیم.

تاریخ اعتبار اطلاعات (به‌روزرسانی آبان ۱۴۰۵): نرخ‌های این مقاله نرخ پایهٔ خرید تضمینی سال ۱۴۰۵ است که طبق گزارش‌های منتشرشده در ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ ابلاغ شده است. نرخ‌ها، ضرایب و قواعد تعدیل با مصوبات وزارت نیرو تغییر می‌کنند؛ نرخ قطعی را از ابلاغیهٔ رسمی ساتبا و متن قرارداد خود بگیرید.

فروش برق خورشیدی به دولت چگونه است؟

در فروش برق خورشیدی به دولت، مالک نیروگاه با ساتبا (به نمایندگی از وزارت نیرو) قرارداد خرید تضمینی می‌بندد و برق تولیدی نیروگاه با نرخ مشخص و برای مدت طولانی (معمولاً ۲۰ سال) خریداری می‌شود؛ درآمد بر اساس کنتور نیروگاه محاسبه و به حساب مالک واریز می‌شود.

این مسیر برای نیروگاه‌های خانگی رایج‌ترین گزینه است، چون نرخ از قبل مشخص است و نیازی به ورود به بازار ندارد. ثبت درخواست از طریق سامانه مهرسان انجام می‌شود.

قیمت خرید برق خورشیدی ۱۴۰۵ (نرخ خرید تضمینی)

نرخ پایه‌ای که منابع منتشرشده برای سال ۱۴۰۵ اعلام کرده‌اند:

ظرفیت و نوع نیروگاهنرخ پایه (ریال بر کیلووات‌ساعت)معادل تقریبی (تومان)
تا ۲۰۰ کیلووات۵۸٬۵۴۰۵٬۸۵۴
تا ۲۰۰ کیلووات، دارای باتری ذخیره‌ساز (باتری نباید از شبکه شارژ شود)۹۱٬۱۶۹۹٬۱۱۷
بیش از ۲۰۰ کیلووات تا ۱ مگاوات۴۶٬۳۸۶۴٬۶۳۹

چند نکته دربارهٔ این نرخ‌ها:

  • تعدیل سالانه: طبق منابع منتشرشده، نرخ در طول قرارداد ثابت نمی‌ماند و طبق فرمول قرارداد به‌صورت سالانه تعدیل می‌شود.
  • دههٔ دوم قرارداد: طبق قواعد منتشرشده، از سال یازدهم قرارداد نرخ پس از تعدیل در ضریب ۰٫۷ ضرب می‌شود.
  • ضرایب خاص: برای برخی طرح‌ها (مانند طرح‌های حمایتی) ضرایب افزایشی در نظر گرفته شده است.
  • مبنای پرداخت، قرارداد شماست: نرخ و فرمول تعدیل مندرج در قرارداد شما مبنای پرداخت است؛ آن را پیش از امضا با دقت بخوانید.

درآمد نیروگاه خورشیدی خانگی چقدر است؟

نیروگاه خورشیدی پشت‌بامی ۳ کیلوواتی روی بام مسطح
یک نیروگاه پشت‌بامی کوچک؛ درآمد فروش برق به تولید واقعی نیروگاه بستگی دارد — عکس: Dr. Chinchu C.، ویکی‌مدیا کامنز، CC BY 4.0

درآمد سالانه از ضرب تولید سالانهٔ نیروگاه در نرخ خرید به دست می‌آید:

درآمد سالانه = تولید سالانه (کیلووات‌ساعت) × نرخ خرید (تومان بر کیلووات‌ساعت)

مثال فرضی: فرض کنید یک نیروگاه با ۵ کیلووات پنل در سال ۸٬۰۰۰ کیلووات‌ساعت برق تولید کند (حدود ۱٬۶۰۰ کیلووات‌ساعت به ازای هر کیلووات پنل؛ در شمال کشور معمولاً کمتر). با نرخ پایهٔ ۵٬۸۵۴ تومان، درآمد سال اول حدود ۴۶٫۸ میلیون تومان (ماهانه حدود ۳٫۹ میلیون تومان) خواهد بود. این درآمد ناخالص است و هزینهٔ اجرا یا قسط وام از آن کم نشده است. عدد ۸٬۰۰۰ کیلووات‌ساعت فقط برای مثال است؛ تولید واقعی نیروگاه شما به تابش منطقه، جهت و زاویهٔ پنل‌ها، سایه و کیفیت تجهیزات بستگی دارد و می‌توانید آن را با ابزار رایگان PVGIS (ابزار برآورد تولید خورشیدی کمیسیون اروپا) برآورد کنید.

درآمد واقعی به عواملی بستگی دارد که در اختیار شماست:

  • ظرفیت نیروگاه: درآمد فروش برق خورشیدی به دولت با ظرفیت نیروگاه بالا می‌رود؛ ظرفیت را فضای پشت‌بام و انشعاب محدود می‌کند. اینورترهای آنگرید امنیک (Omnik) در توان‌های ۵، ۱۰ و ۲۰ کیلووات عرضه می‌شوند (همهٔ مدل‌ها).
  • راندمان و کیفیت اینورتر: اینورتری با راندمان بالاتر، برق بیشتری از تولید پنل‌ها به کنتور می‌رساند. توضیح کامل در مقالهٔ راندمان اینورتر خورشیدی.
  • طراحی درست رشته‌ها و نبود سایه: یک سایهٔ کوچک می‌تواند تولید یک رشته را پایین بیاورد. نقش MPPT را در مقالهٔ MPPT چیست؟ ببینید.
  • نگهداری منظم: گردوغبار و خرابی‌های دیده‌نشده تولید را کم می‌کنند. چک‌لیست را در راهنمای نگهداری نیروگاه خورشیدی آورده‌ایم.

فروش برق در بورس انرژی (تابلوی برق سبز)

بورس انرژی ایران تابلویی به نام «تابلوی برق سبز» دارد که برق تولیدشده از منابع تجدیدپذیر در آن عرضه می‌شود و خریداران آن معمولاً صنایع و مصرف‌کنندگان بزرگ هستند. ساتبا دستورالعملی برای عرضهٔ برق تجدیدپذیر از طریق نیروگاه مجازی یا تجمیع‌کننده در این تابلو ابلاغ کرده است که طبق اخبار منتشرشده، امکان حضور نیروگاه‌های کوچک را هم فراهم می‌کند.

تجمیع‌کننده چیست؟

فروش برق در بورس انرژی برای نیروگاه‌های کوچک از مسیر تجمیع‌کننده انجام می‌شود. به‌طور کلی، یک نیروگاه خانگی چند کیلوواتی به‌تنهایی در بورس معامله نمی‌کند. تجمیع‌کننده نهادی است که برق چندین نیروگاه کوچک را جمع می‌کند و به‌صورت یک «نیروگاه مجازی» در تابلوی برق سبز عرضه می‌کند؛ نحوهٔ تقسیم درآمد و کارمزد را باید از قرارداد تجمیع‌کننده پرسید.

چه نیروگاه‌هایی می‌توانند وارد بورس شوند؟

طبق اعلام ساتبا (مهر ۱۴۰۴)، نیروگاه‌هایی که به بهره‌برداری رسیده‌اند، پروانهٔ بهره‌برداری معتبر دارند و قراردادشان مجوز فروش در تابلوی برق سبز را دارد، می‌توانند از این مسیر استفاده کنند. شرایط دقیق، کارمزد و نحوهٔ انتقال از قرارداد خرید تضمینی را پیش از تصمیم از ساتبا و تجمیع‌کنندهٔ مورد نظر بپرسید.

مقایسهٔ فروش تضمینی و فروش در بورس

ویژگیخرید تضمینی (ساتبا)تابلوی برق سبز (بورس انرژی)
قیمتنرخ مشخص در قرارداد، با تعدیل سالانهتابع عرضه و تقاضا؛ ممکن است بالاتر یا پایین‌تر باشد
پیش‌بینی‌پذیری درآمدبالاکمتر
واسطهنداردبرای نیروگاه کوچک، تجمیع‌کننده (با کارمزد)
پیچیدگیکمبیشتر
مناسب برایبیشتر نیروگاه‌های خانگیکسانی که ریسک بازار را می‌پذیرند و دنبال قیمت بالاتر هستند

برای بیشتر نیروگاه‌های خانگی، قرارداد خرید تضمینی مسیر ساده‌تر و قابل‌پیش‌بینی‌تری است؛ به‌خصوص اگر قصد دارید از وام نیروگاه خورشیدی خانگی استفاده کنید، چون شرط دریافت آن داشتن قرارداد خرید تضمینی است.

نحوهٔ پرداخت درآمد فروش برق

  • تولید نیروگاه با کنتور مخصوص نیروگاه اندازه‌گیری می‌شود.
  • صورت‌حساب بر اساس قرائت کنتور صادر و مبلغ به حسابی که در قرارداد معرفی کرده‌اید واریز می‌شود.
  • اگر وام گرفته‌اید، حساب واریز درآمد باید نزد بانک عامل (بانک ملت) باشد.

جمع‌بندی

برای فروش برق خورشیدی دو مسیر دارید: فروش برق خورشیدی به دولت با نرخ پایهٔ ۵۸٬۵۴۰ ریال بر کیلووات‌ساعت برای نیروگاه‌های تا ۲۰۰ کیلووات در سال ۱۴۰۵، یا عرضه در تابلوی برق سبز بورس انرژی از طریق تجمیع‌کننده. درآمد شما به تولید واقعی نیروگاه بستگی دارد و تولید به انتخاب درست تجهیزات و نصب اصولی. برای انتخاب اینورتر مناسب، ۱۰ نکتهٔ مهم در انتخاب اینورتر خورشیدی و سانورتر را بخوانید، مسیر کامل ساخت را در صفر تا صد راه‌اندازی نیروگاه خورشیدی ببینید و برای مشاوره از صفحهٔ تماس با ما با کارشناسان امنیک (Omnik) در ارتباط باشید.

پرسش‌های متداول دربارهٔ فروش برق خورشیدی

قیمت خرید برق خورشیدی ۱۴۰۵ چقدر است؟

نرخ پایهٔ اعلام‌شده برای نیروگاه‌های تا ۲۰۰ کیلووات ۵۸٬۵۴۰ ریال (حدود ۵٬۸۵۴ تومان) بر کیلووات‌ساعت است. نرخ قطعی هر نیروگاه همان نرخ مندرج در قرارداد آن است.

قرارداد فروش برق خورشیدی چند ساله است؟

قرارداد خرید تضمینی نیروگاه‌های تجدیدپذیر معمولاً ۲۰ ساله است و نرخ آن طبق فرمول قرارداد تعدیل می‌شود.

فروش برق در بورس سودآورتر است؟

بستگی به قیمت بازار و کارمزد تجمیع‌کننده دارد. قیمت بورس ثابت نیست؛ پیش از تصمیم، قیمت‌های اخیر تابلوی برق سبز و شرایط تجمیع‌کننده را با نرخ قرارداد تضمینی مقایسه کنید.

آیا می‌توانم هم برق مصرف کنم و هم بفروشم؟

نحوهٔ اتصال و اندازه‌گیری (فروش کل تولید یا فقط مازاد) به نوع قرارداد و ضوابط شرکت توزیع بستگی دارد. این موضوع را هنگام ثبت درخواست در سامانه مهرسان روشن کنید.

تصویر شاخص: آرایهٔ پنل‌های خورشیدی — عکس از Wikideas1، ویکی‌مدیا کامنز، مجوز CC0.

author-avatar

درباره مهندس سعید سرمدی

طراحی، اجرا و تأمین تجهیزات برق خورشیدی — شرکت کوشا الکترونیک همتاب انرژی (امنیک)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *