آموزش انرژی خورشیدی

انتخاب اینورتر خورشیدی و سانورتر: ۱۰ نکته مهم پیش از خرید

اینورتر خورشیدی نصب‌شده روی سازهٔ نیروگاه
خلاصه: انتخاب اینورتر خورشیدی با ۱۰ نکتهٔ کلیدی: سانورتر چیست و چه فرقی با اینورتر آنگرید دارد، توان، ولتاژ، MPPT، راندمان، گارانتی و چک‌لیست خرید اینورتر خورشیدی.

اینورتر گران‌ترین قطعهٔ الکترونیکی نیروگاه خورشیدی است و انتخاب نادرست آن می‌تواند تولید را کم کند یا اتصال به شبکه را با مشکل روبه‌رو کند؛ برای همین انتخاب اینورتر خورشیدی باید با دقت انجام شود. در بازار ایران دو اسم بیشتر از همه شنیده می‌شود: «اینورتر خورشیدی» و «سانورتر». در این مقاله ابتدا تفاوت این دو را روشن می‌کنیم و سپس ۱۰ نکتهٔ مهم در انتخاب اینورتر و سانورتر مناسب پنل‌های خورشیدی را با نمونه‌های واقعی از دیتاشیت توضیح می‌دهیم.

سانورتر چیست و چه فرقی با اینورتر خورشیدی دارد؟

شارژ کنترلر خورشیدی در سیستم باتری‌دار
شارژ کنترلر خورشیدی؛ در سانورتر این بخش همراه اینورتر و شارژر در یک بدنه قرار دارد — عکس: Cody Kabus، وزارت انرژی آمریکا، ویکی‌مدیا کامنز، Public domain

در بازار ایران، «سانورتر» معمولاً به دستگاهی گفته می‌شود که اینورتر، شارژ کنترلر خورشیدی (MPPT یا در مدل‌های ارزان‌تر PWM) و شارژر باتری را در یک بدنه دارد و برای سیستم‌های باتری‌دار آفگرید یا هیبرید استفاده می‌شود؛ در حالی که اینورتر آنگرید (متصل به شبکه) باتری ندارد و برق پنل‌ها را مستقیم به شبکه تحویل می‌دهد. برخی فروشندگان این اسم را برای هر نوع اینورتر خورشیدی به کار می‌برند؛ پس هنگام خرید به مشخصات دستگاه نگاه کنید، نه فقط به اسم آن.

ویژگیاینورتر آنگریدسانورتر (آفگرید یا هیبرید)
باتریندارددارد
برق در زمان قطعیخیربله، به اندازهٔ ظرفیت باتری
فروش برق به شبکهبلهفقط در مدل‌های هیبرید و طبق ضوابط
نگهداریکمبیشتر (باتری)
کاربرد رایجنیروگاه خانگی و تجاری متصل به شبکهبرق پشتیبان، مناطق بدون شبکه

اینورترهای امنیک (Omnik) از نوع آنگرید هستند. اگر هدف شما ساخت نیروگاه و فروش برق است، اینورتر آنگرید انتخاب ساده‌تر و کم‌هزینه‌تری است. توضیح کامل در مقالهٔ اینورتر آنگرید چیست؟

۱۰ نکته در انتخاب اینورتر خورشیدی و سانورتر

۱. نوع سیستم را اول مشخص کنید

پیش از مقایسهٔ برندها تصمیم بگیرید سیستم شما آنگرید، هیبرید یا آفگرید است. این تصمیم نوع دستگاه را تعیین می‌کند: برای فروش برق به شبکه اینورتر آنگرید، برای برق پشتیبان سانورتر هیبرید، و برای جاهای بدون شبکه سانورتر آفگرید.

۲. با انشعاب برق هماهنگ باشد

اینورتر تک‌فاز برای انشعاب تک‌فاز و اینورتر سه‌فاز برای انشعاب سه‌فاز است. برای نمونه، اینورتر ۵ کیلووات امنیک (Omniksol-5k-TL2) تک‌فاز و مدل‌های ۱۰ و ۲۰ کیلووات سه‌فاز هستند. راهنمای کامل: اینورتر تک‌فاز یا سه‌فاز؟

۳. توان نامی متناسب با پنل‌ها باشد

توان پنل‌ها معمولاً برابر یا کمی بیشتر از توان نامی اینورتر انتخاب می‌شود، اما نباید از «حداکثر توان پنل» در دیتاشیت عبور کند. برای نمونه، طبق دیتاشیت، این سقف برای Omniksol-10k-TL3 ‏۱۰٬۵۰۰ وات و برای Omniksol-20k-TL2 ‏۲۴٬۰۰۰ وات است. روش محاسبه: راهنمای انتخاب توان اینورتر.

۴. بازهٔ ولتاژ ورودی با رشته‌های پنل جور باشد

ولتاژ مدار باز رشته در سردترین روز نباید از حداکثر ولتاژ DC اینورتر بیشتر شود و ولتاژ کاری آن باید داخل «بازهٔ MPPT در توان نامی» بماند. حداکثر ولتاژ DC مدل ۵ کیلووات امنیک ۵۹۰ ولت و مدل‌های ۱۰ و ۲۰ کیلووات ۱۰۰۰ ولت است. در سانورترها، ولتاژ باتری (معمولاً ۱۲، ۲۴ یا ۴۸ ولت) و حداکثر ولتاژ ورودی شارژر خورشیدی را هم کنترل کنید.

۵. تعداد MPPT و سقف جریان ورودی را ببینید

دو MPPT مستقل برای سقف‌های دوجهته یا با سایهٔ جزئی ارزشمند است. سقف جریان هر ورودی هم مهم است: جریان اتصال کوتاه بسیاری از پنل‌های پرتوان امروزی بالاست و ممکن است از سقف بعضی اینورترها بیشتر شود؛ برای نمونه، در Omniksol-10k-TL3 سقف جریان DC هر MPPT ‏۱۰ آمپر و سقف جریان اتصال کوتاه ۱۲ آمپر است (سقف جریان اتصال کوتاه در مدل ۵ کیلووات ۲۰ آمپر و در مدل ۲۰ کیلووات ۲۵ آمپر است). توضیح بیشتر: MPPT چیست؟

۶. راندمان اروپایی را مقایسه کنید، نه فقط حداکثر

راندمان اروپایی میانگین وزنی راندمان در بارهای مختلف است و به عملکرد واقعی نزدیک‌تر است؛ دو اینورتر را با همین عدد مقایسه کنید. دربارهٔ انواع راندمان: راندمان اینورتر خورشیدی.

۷. استانداردها و پذیرش در سامانه مهرسان

اینورتر آنگرید باید گواهی‌های ایمنی (مانند IEC/EN 62109) و اتصال به شبکه (مانند VDE-AR-N 4105) داشته باشد. در ایران مهم‌تر از آن، پذیرش در سامانه مهرسان و فهرست تجهیزات شرکت توزیع منطقه است. برند امنیک (Omnik) در فهرست برندهای اینورتر سامانه مهرسان قابل انتخاب است؛ البته حضور برند در این فهرست به معنای پذیرش هر مدل در همهٔ استان‌ها نیست و پذیرش مدل را باید از شرکت توزیع منطقه پرسید. مراحل ثبت: سامانه مهرسان.

۸. درجهٔ حفاظت، دمای کاری و خنک‌کاری

برای نصب در فضای باز درجهٔ حفاظت IP65 (مقاوم در برابر گردوغبار و پاشش آب) رایج است. اینورترها در دمای بالا توان را کاهش می‌دهند؛ آستانهٔ این کاهش و نوع خنک‌کاری (با فن یا بدون فن) را در دیتاشیت ببینید و اینورتر را در محل سایه‌دار و با جریان هوای مناسب نصب کنید.

۹. امکان پایش تولید

نمایشگر و درگاه ارتباطی (مانند RS485، Wi‑Fi یا GPRS) به شما امکان می‌دهد تولید را دنبال کنید و خرابی یک رشته را زود ببینید. این قابلیت مستقیماً روی درآمد شما اثر دارد؛ نکات پایش را در راهنمای نگهداری نیروگاه خورشیدی آورده‌ایم.

۱۰. گارانتی، خدمات پس از فروش و اصالت

اینورتر سال‌ها کار می‌کند. پیش از خرید بپرسید گارانتی چه مدت است، شامل تعویض است یا تعمیر، و خدمات در کدام شهرها ارائه می‌شود. شمارهٔ سریال معتبر هم لازم است، چون در سامانه مهرسان ثبت می‌شود. شرایط را مکتوب بگیرید. اگر برای خرید از وام نیروگاه خورشیدی خانگی استفاده می‌کنید، تجهیزات باید با قرارداد و ضوابط سامانه هماهنگ باشد.

چک‌لیست خرید اینورتر خورشیدی: نمونهٔ اینورترهای آنگرید امنیک

اعداد زیر از دیتاشیت رسمی سازنده است:

مشخصهOmniksol-5k-TL2Omniksol-10k-TL3Omniksol-20k-TL2
نوعآنگرید تک‌فازآنگرید سه‌فازآنگرید سه‌فاز
توان نامی AC4600 W*10000 W20000 W
حداکثر توان پنل5000 W10500 W24000 W
حداکثر ولتاژ DC590 V1000 V1000 V
تعداد MPPT222
راندمان اروپایی97.5%97.5%97.4%
درجهٔ حفاظتIP65IP65IP65
خنک‌کاریفن داخلیطبیعی (بدون فن)فن

* حداکثر توان ظاهری مدل ۵ کیلووات ۵۰۰۰ ولت‌آمپر است و در تنظیم استاندارد VDE-AR-N 4105 روی ۴۶۰۰ ولت‌آمپر محدود شده است.

مشخصات کامل هر مدل را در صفحهٔ محصول ببینید: ۵ کیلووات، ۱۰ کیلووات و ۲۰ کیلووات، یا همه را در دستهٔ اینورتر خورشیدی امنیک مقایسه کنید.

جمع‌بندی

انتخاب اینورتر خورشیدی یا سانورتر از تعیین نوع سیستم شروع می‌شود و با هماهنگی با انشعاب، توان و ولتاژ پنل‌ها، تعداد MPPT، راندمان اروپایی، پذیرش در سامانه مهرسان، شرایط محیطی، امکان پایش و خدمات پس از فروش کامل می‌شود. برای نیروگاه متصل به شبکه، اینورتر آنگرید انتخاب منطقی است. مسیر کامل ساخت نیروگاه را در صفر تا صد راه‌اندازی نیروگاه خورشیدی ببینید و برای انتخاب مدل مناسب پروژه‌تان، از صفحهٔ تماس با ما با کارشناسان امنیک در ارتباط باشید.

پرسش‌های متداول دربارهٔ انتخاب اینورتر و سانورتر

برای نیروگاه خانگی متصل به شبکه، سانورتر بخرم یا اینورتر آنگرید؟

اگر هدف شما تولید و فروش برق است و برق پشتیبان لازم ندارید، اینورتر آنگرید ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر است. سانورتر هیبرید وقتی ارزش دارد که برق اضطراری در زمان قطعی برایتان مهم باشد.

آیا با سانورتر می‌توان برق را به دولت فروخت؟

فقط مدل‌های هیبریدی که قابلیت تزریق به شبکه و گواهی‌های لازم را دارند، و به شرط پذیرش در سامانه مهرسان و ضوابط شرکت توزیع. سانورترهای آفگرید ممکن است برق شبکه را برای شارژ باتری بگیرند، اما برق به شبکه تزریق نمی‌کنند. مسیرهای فروش برق را در مقالهٔ فروش برق خورشیدی به دولت و بورس انرژی توضیح داده‌ایم.

اینورتر دست‌دوم بخرم؟

با احتیاط. شمارهٔ سریال اینورتر در سامانه مهرسان ثبت می‌شود، پس سریال باید معتبر و قابل پیگیری باشد؛ گارانتی و سابقهٔ کارکرد دستگاه را هم بررسی کنید.

مهم‌ترین مشخصهٔ دیتاشیت اینورتر کدام است؟

هیچ عدد واحدی کافی نیست؛ اما هماهنگی ولتاژ و جریان ورودی با پنل‌ها و پذیرش دستگاه در سامانه مهرسان، دو موردی هستند که اشتباه در آن‌ها بیشترین هزینه را دارد.

تصویر شاخص: اینورتر رشته‌ای روی سازهٔ نیروگاه خورشیدی در مشهد — عکس از Davood Behgam، ویکی‌مدیا کامنز، مجوز CC BY 4.0.

author-avatar

درباره مهندس سعید سرمدی

طراحی، اجرا و تأمین تجهیزات برق خورشیدی — شرکت کوشا الکترونیک همتاب انرژی (امنیک)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *